Στην συζήτηση για την μελέτη του παραλιακού μετώπου με εντυπωσίασε η αναφορά (με ένταση μάλιστα) στην «αυθεντία» των επιστημόνων και των ειδικών. Αυτή έγινε τόσο από τον Δήμαρχο στις παρεμβάσεις του τόσο στο Δημοτικό Συμβούλιο όσο και στα ΜΜΕ αλλά και από την αντιπολίτευση (π.χ. από τον κ. Σβόλη που ζήτησε την σύσταση επιτροπής ειδικών) και φαινόταν από τον ευγενικό τρόπο που αντιμετωπίστηκαν οι μελετητές από τις άλλες παρατάξεις.

Σημειώνω αρχικά, ότι προσωπικά ανήκω στην ομάδα των μελετητών – ειδικών – τεχνοκρατών που η επαγγελματική μου σταδιοδρομία αφορούσε αποκλειστικά μελέτες δημοσίου με εργοδότες πολιτικούς φορείς. Στην θέση των μελετητών έχω βρεθεί σχεδόν 40 χρόνια τώρα. Αδυνατώ να μετρήσω τις φορές που έχω συμμετάσχει σε παρουσιάσεις μελετών, γνωμοδοτήσεων κλπ σε Δημοτικά, Περιφερειακά, Νομαρχιακά Συμβούλια ή Υπουργεία στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό. Ειδικά στην Πάτρα έχω συνεργαστεί επισήμως με όλους τους Δημάρχους (πλην του κ. Πελετίδη) από το τέλος της δεκαετίας του 80 μέχρι σήμερα. Με τον τωρινό Δήμαρχο μπορεί να μην είχα ποτέ επαγγελματική σχέση αλλά έχουμε συζητήσει για τεχνικά θέματα ανεπισήμως πάρα πολλές φορές ανεξαρτήτως αν διαφωνούμε σε κάποια από αυτά. Οπότε η οποιαδήποτε κριτική κάνω παρακάτω στους μελετητές την έχω υποστεί και εγώ σε διάφορες φάσεις της διαδρομής μου.

Στο συγκεκριμένο τώρα.

Δεν υπάρχει αυθεντία ειδικών σε θέματα σχεδιασμού.

Αυτό ας το χωνέψουν τόσο οι πολιτικοί όσο και πολλοί συνάδελφοί μου που πολλές φορές θέλοντας να ισχυροποιήσουν την γνώμη τους υψώνουν αυτό το λάβαρο.

Οι ειδικοί επιστήμονες (ας τους ονομάσουμε έτσι) έχουν την γνώση και την εμπειρία να αναδείξουν το σύνολο των παραμέτρων που πρέπει να ληφθούν υπ’ όψη για να οριστεί μία λύση, ένας δρόμος, μία κατεύθυνση για την επίλυση ενός θέματος. Ταυτόχρονα έχουν τα τεχνικά εργαλεία για να σχεδιάσουν αυτή την λύση, με δεδομένη όμως την κατεύθυνση που θα δοθεί. Στα θέματα σχεδιασμού πόλης είναι ξεκάθαρο η κατεύθυνση είναι η Πολιτική Απόφαση. Το έχω πει άπειρες φορές. Δεν λαμβάνουν οι τεχνοκράτες την απόφαση.

Να το πω απλά διότι τέθηκε στο δημόσιο διάλογο ένα παράδειγμα, το αν σε ένα σπίτι η κουζίνα θα είναι ανοιχτή ή κλειστή είναι απόφαση των ιδιοκτητών. Όχι του αρχιτέκτονα. Αρκεί οι ιδιοκτήτες να γνωρίζουν τα υπέρ και τα κατά της κάθε λύσης. Το να τους τα πει είναι ευθύνη του αρχιτέκτονα. Επίσης ποια είναι η σύγχρονη τάση ή πως θα υλοποιηθεί τελικά η λύση είναι άλλη συζήτηση. Ελπίζω να έγινε κατανοητό.

Έτσι λοιπόν το να επικαλείσαι τους «ειδικούς» για να υποστηρίξεις μία λύση που προϋποθέτει πολιτική απόφαση, ή κάνεις λάθος αν δεν έχεις λάβει υπόψιν σου τα προηγούμενα ή το κάνεις υποκριτικά για να μην πάρεις πλήρως την ευθύνη.

Εγώ υποστηρίζω ότι η επίκληση αυτή για το παραλιακό μέτωπο είναι υποκριτική. Διότι αν όπως ακούστηκε ότι η λύση που προτείνεται για το μέτωπο πρέπει να γίνει αποδεκτή διότι είναι αποτέλεσμα της μελέτης ειδικών και επιστημόνων ή να κάνουμε επιτροπή να την κρίνουν ειδικοί, τότε γιατί ο Δήμαρχος αλλά και το σύνολο σχεδόν των Δημοτικών παρατάξεων υποστηρίζουν την υπογειοποίηση του τραίνου όταν δεν υπάρχει ούτε ένας συγκοινωνιολόγος στην Ελλάδα που να την υποστηρίζει? Μα ούτε ένας.

Ας μην το μπερδεύουμε το πράγμα. Η κατεύθυνση της λύσης ήταν πολιτική απόφαση της Δημοτικής Αρχής την οποία την πήρε μονομερώς χωρίς να διαβουλευτεί. (Θα έρθω μετά στο θέμα της διαβούλευσης).

Επιπλέον εδώ υπάρχει και μία πιθανή ευθύνη των μελετητών. Το ερώτημα είναι. Κατέθεσαν στην Δημοτική Αρχή το σύνολο των παραμέτρων που πρέπει να ληφθούν υπόψιν και των επιπτώσεων που θα έχει η α ή β εναλλακτική? Εάν ναι τότε η επιλογή της Δημοτικής Αρχής είναι σαφής και έχει αυτή μόνο την ευθύνη. Εάν όχι υπάρχει ευθύνη και των μελετητών. Μην λέμε έτσι εύκολα δεν έχουν ευθύνη οι μελετητές. Γιατί ακόμα και σε αυτό το στάδιο μπορεί και να έχουν.

Ερχόμαστε τώρα στην υλοποίηση της Πολιτικής απόφασης. Εδώ γενικά μιλώντας, οι μελέτες κρίνονται. Και η γκάμα είναι τεράστια από Ευρηματικές λύσεις έως κακές. Ποιος είπε ότι η επίκληση της επιστημονικής ιδιότητας από χέρι οδηγεί σε καλές λύσεις? Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Λοιπόν εδώ στην συγκεκριμένη περίπτωση με δεδομένη την κατεύθυνση δεν έχουμε μία καλή λύση.

Το ότι η κατεύθυνση ήταν ελεύθερος δημόσιος χώρος για βόλτα χωρίς κτήρια και χωρίς ένταξη ιδιωτικής πρωτοβουλίας δεν οδηγεί μονοσήμαντα σε αυτή την λύση. Δηλαδή σε μία λύση που δεν έχει κανένα απολύτως στοιχείο που να την κάνει στοιχειωδώς ελκυστική. Θα δώσω ένα απλό παράδειγμα. Δεν θα μπορούσε να ενταχθεί στον όλο σχεδιασμό μίας θεματική διαδρομή? Έχω δει μία υλοποίηση τέτοιας διαδρομής στο παραλιακό μέτωπο του Μπακού που είχε διαδρομή που παρουσίαζε φυτά και δέντρα όλης της Μεσογείου. Παρόλο που δεν έχω σχέση με τα φυτά την περπάτησα διάβαζα τις ταμπέλες σε κάθε δέντρο και τελικά εντυπωσιάστηκα. Λέω τώρα. Εδώ δεν υπάρχει τίποτα απολύτως. Ακόμα και τα παγκάκια είναι κοινότυπα.

Ε δεν μπορεί την πρόταση αυτή να την πάμε αμάσητη κάτω χωρίς κριτική και προβληματισμό επειδή είναι πρόταση επιστημόνων και ειδικών. Ή ακόμα χειρότερα να αναφέρεται ότι όσοι αμφισβητούν την λύση να κατηγορούνται ότι είναι υπέρ των ιδιωτικών συμφερόντων κλπ. κλπ.

Στο θέμα της διαβούλευσης τώρα. Ο σχεδιασμός του δημόσιου χώρου είναι εξαιρετικά πολύπλοκη διαδικασία διότι υπάρχουν πολλοί σοβαροί κίνδυνοι οι οποίοι συνήθως αναδεικνύονται μετά την ολοκλήρωση της υλοποίησης. Ο βασικότερος κίνδυνος είναι να εγκαταλειφθεί ο χώρος από τους πολίτες. Δηλαδή από αυτούς για τους οποίους έγινε ο σχεδιασμός. Για να αποφευχθεί κάτι τέτοιο πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι πολίτες θα αγκαλιάσουν τον χώρο. Και για να τον αγκαλιάσουν πρέπει να αρχίσουν να συναλλάσσονται με αυτόν κατά την διάρκεια του σχεδιασμού του. Να εκφράσουν γνώμη, ανάγκες, προσδοκίες, όνειρα. Και αυτό είναι μέρος της διαδικασίας σχεδιασμού. Ναι αλλά πως γίνεται αυτό? Δεν θα αναφερθώ εδώ σε μεθοδολογίες που υπάρχουν. Είναι ολόκληρο επιστημονικό αντικείμενο. Αλλά σίγουρα αυτές οι μεθοδολογίες δεν περιορίζονται σε δημοσκοπικά ευρήματα, δεν περιορίζονται σε γενικές πολιτικές κατευθύνσεις π.χ. εμείς εκφράζουμε τα συμφέροντα των πολιτών άρα εμείς θα πούμε κλπ. Κανένας «ειδικός» – επιστήμονας δεν μπορεί να στηριχθεί σε αυτά για να δώσει αυτό που είπα στην αρχή, δηλαδή το σύνολο των παραμέτρων που πρέπει να ληφθούν υπόψιν, τα πλεονεκτήματα και τις επιπτώσεις κάθε κατεύθυνσης δηλαδή όλα αυτά τα στοιχεία με τα οποία θα ληφθεί η πολιτική απόφαση.

Επιπλέον η πολιτική απόφαση ναι μεν είναι πλειοψηφική (αυτό εξάλλου ορίζει η Δημοκρατία) αλλά αν δεν προηγηθεί διάλογος, κατάθεση και καταγραφή εναλλακτικών σε μία καθαρή και ανοιχτή διαδικασία από όλους (πολιτικούς, φορείς και πολίτες) τότε απλώς επιβάλλεται από την στιγμιαία πλειοψηφία. Σε τέτοια θέματα που οι αποφάσεις δεν είναι εύκολα αναστρέψιμες αυτό δεν μπορεί να είναι αποδεκτό.

Η τακτική που έχει ακολουθηθεί στο συγκεκριμένο θέμα του παραλιακού μετώπου απέχει έτη φωτός από τα παραπάνω.

Και γι’ αυτό κριτική έστω και τώρα πρέπει να υπάρξει. Και στην Δημοτική Αρχή αλλά και στους μελετητές αλλά και στην στάση που κρατά το πολιτικό σύστημα της πόλης (παρατάξεις και φορείς).

Πρέπει να δούμε το πράγμα από την αρχή. Τώρα αρχίζουμε. Δεν είναι καθόλου αργά και δεν καθυστερούμε καθόλου. Εδώ έχουν περάσει 10 χρόνια. Θα μας πειράξει ο ένας παραπάνω? Πρέπει να κάνουμε reset. Και εδώ μπορούν να παίξουν ρόλο και οι Δημοτικές παρατάξεις και πολύ περισσότερο όλοι οι Φορείς. Και το ΤΕΕ και οι σύλλογοι των Μηχανικών.

ΥΓ. Τα ίδια ισχύουν και για το τραίνο. Εκεί το πρόβλημα μπορεί να είναι και μεγαλύτερο. Διότι εκεί οι «ειδικοί» έχουν τοποθετήσει με τον πιο εμφανή και δημόσιο τρόπο όλες τις παραμέτρους, τα υπέρ και τα κατά των λύσεων αλλά η Πολιτική Απόφαση έχει ληφθεί εκ των προτέρων χωρίς δεδομένα και όταν γίνονται ερωτήσεις για αυτά παρουσιάζονται φανταστικά υπέρ και κατά. Όπως έχω αναφέρει πολλές φορές το χειρότερο που μπορεί να μας συμβεί δεν είναι να μην έρθει το τραίνο. Είναι να έρθει χωρίς η πόλη να έχει τον παραμικρό λόγο για το πως θα έρθει. Η δυναμική αντίσταση που επικαλείται ο Δήμος δεν είναι δεδομένο ότι θα έχει θετικό αποτέλεσμα. Έχει χάσει η πόλη πολλές φορές και σε πολλά θέματα κρατώντας τέτοια στάση